Logo 4 Paws Motion

In dit artikel vertel ik wanneer massage helpt bij stress en wanneer je beter naar een specialist of dierenarts kan gaan.  Ik vertel iets over stress, in welke situaties ik masseer en in welke situaties ik doorstuur naar een specialist of dierenarts. Want ondanks dat massage een positieve invloed heeft op lichaam en geest, is het soms ook noodzakelijk om door te verwijzen.

Veronique masseert Jack Russel Belle.

Leven in een hectische wereld.

Onze honden hebben heel wat te voorduren in onze maatschappij. Het ontmoeten van vreemde honden, voorbij komend verkeer, vuurwerk, onze emoties, bezoek, mee naar cursus, ballen gooien, naar het bos, harde geluiden van bijvoorbeeld de tv etc.  Al deze situaties leveren de hond stress op. De hond moet voortdurend schakelen en reageren.  Wanneer het emmertje overloopt is de hond niet meer instaat om zelf te herstellen en blijven de stresshormonen aanwezig in het bloed. Dit zorgt voor stijve spieren, opgejaagd gevoel, gedragsproblemen, slecht eten, slecht slapen etc. etc. Doormiddel van massage kunnen we onze honden helpen om beter om te kunnen gaan met onze drukke wereld.

Wat is stress?

In de meeste definities wordt stress beschreven als een toestand waarin een organisme op een inwendige of uitwendige bedreiging reageert en zijn krachten concentreert om de gevaarlijke situatie onder controle te krijgen.   Stress is een begrip dat in de volksmond in vele betekenissen wordt gebruikt, maar gaat eigenlijk over een individuele ervaring.

Een stressrespons (de reactie op een stressor) wordt gedefinieerd als een biologische respons die wordt uitgelokt wanneer een dier een bedreiging ervaart voor zijn homeostase. De bedreiging wordt dan de ‘stressor’ genoemd. Deze stressor dient op zich geen echte bedreiging te zijn voor het dier, maar zolang het dier deze stressor als bedreiging bestempeld in het centraal zenuwstelsel, zal een stressrespons plaatsvinden.

Stressoren zijn bijvoorbeeld:

  • Overbelasten van de zintuigen, te veel trainen, in een te drukke winkelstraat lopen, te veel ontmoetingen met andere dieren/ vreemde honden.
  •  Het onthouden van prikkels, te veel in bescherming nemen, alleen maar op het grasveldje achter het huis uitlaten, het afgeschermd zitten in een kennel, zonder interacties van mensen of dieren.
  • Pijnprikkels en gevaarlijke situaties. Pijn door slijtage gewrichten, pijn door overbelasting.
  • Het onthouden van voedsel, water, beweging en slaap.
  • Onder belasting en overbelasting, straf, berisping, isolement.
  • Conflicten, angst, onzekerheid en oncontroleerbaarheid.
  • Maar ook een verhuizing, het overlijden van een gezinslid, het overlijden van een roedel lid en een slechte leefomgeving zorgen voor stress.

Door zware lichamelijke inspanningen en/of onvoldoende rust, krijgt het lichaam niet voldoende tijd om te herstellen. Het spreekwoordelijke emmertje loopt vervolgens over, waardoor de hond sneller prikkelbaar is, uitvalt, dichtslaat of angstig wordt.

Ieder levend wezen reageert op stress.

Stress kent 3 gradaties. We kunnen ze verdelen in 3 fasen. Namelijk de alarmreactiefase, de weerstandsfase en de uitputtingsfase.

De stress reacties

1. De alarmreactiefase:

In de alarmfase leidt het samenspel van zenuwimpulsen en de hormonen die daarbij vrijkomen tot een optimaal reactievermogen.  Deze fase noem ik even de groene fase, omdat de hond in deze fase nog bereikbaar is. De hond vindt de situatie spannend en probeert doormiddel van gedrag en lichaamstaal aan te geven dat hij iets van de situatie vindt. Reageer je hierop en handel je naar wat nodig is, dan zal je zien dat de hond weer snel kalmeert en eventueel zich uitschudt om de op gedane spanning kwijt te raken. In deze fase kunnen we prima masseren.

2. De weerstandsfase:

In weerstandsfase gaat de controle poging (de reactie op een prikkel die stress veroorzaakt) ten koste van het weerstandsvermogen. De signalen uit de alarmfase hebben niet geholpen, het stressemmertje raakt voller en de hond voelt zich onprettig. Honden in deze fase kunnen signalen zoals hijgen, borstelen, trillen, blaffen, kwijlen etc. laten zien. De hond maakt zich gereed om in actie te komen. Afhankelijk van de situatie, ervaring, omgeving en jouw reactie kan de hond terug komen naar fase 1. In deze fase kunnen we wanneer we goed luisteren naar de signalen van de hond prima masseren.

3. De uitputtingsfase:

Wanneer de stress te lang aanhoudt of chronisch is geworden, kan het organisme geen weerstand meer bieden. Deze fase kan leiden tot het ontstaan van organische ziekten en in extreme gevallen tot de dood. In deze fase zie je niet alleen gedragsmatige veranderingen maar ook lichamelijke veranderingen. Honden in deze fase worden vaak omschreven als angstig, agressief, hyper, ongeduldig en hysterisch. Wat er in feite aan de hand is, is dat er niks gedaan is of wordt bij de signalen van fase 1 en 2, waardoor de hond zich genoodzaakt voelt om te reageren. Hij zal in deze fase geen kalmeringssignalen meer laten zien en kiest dan voor bevriezen, vluchten of vechten. In deze fase zit de hond die volgens zeggen zonder waarschuwingen reageert. De hond laat in de praktijk wel degelijk signalen zien dat hij het niet prettig vind, maar er wordt bewust of onbewust niet geluisterd naar de signalen, waardoor de hond kiest om op de noodknop te drukken.

Wat kan de masseur doen om het stressniveau te verlagen?

We hebben al kunnen lezen wat stress is en hoe de hond hierop reageert. We hebben ook kunnen lezen dat stress zeer ernstige gevolgen kan hebben voor lichaam en geest.

Gelukkig kunnen onze honden zich prima aanpassen, leren ze doormiddel van positieve ervaringen beter om te gaan met stress en lopen ze niet allemaal als reactieve stress kippen rond.  Wanneer de hond wat extra ondersteuning kan gebruiken om het stressniveau sneller te verlagen kan een masseur van betekenis zijn.

De masseur kan doormiddel van manuele technieken het lichaam en het brein aan het werk zetten. Door een rustige massage krijg je een sederende werking, waardoor de rustgevende hormonen in balans komen. De masseur kan een stress verlagende massage inzetten bij honden die last hebben van angsten zoals vuurwerk angst en angst voor harde geluiden. Bij angst voor geluid is het ook noodzakelijk om naast massage, eventueel medicatie en begeleiding van een gedragstherapeut in te schakelen. Een stress verlagende massage kan ook ingezet worden ter voorbereiding op een operatie, lange auto of vlieg reis, bij jonge honden, bij honden die snel over prikkelt raken en ter preventie om stress zoveel mogelijk te voorkomen.

Wil massage effectief zijn dan is het noodzakelijk om;

  • Hulp in te schakelen van een specialist zoals bijvoorbeeld een osteopaat, fysiotherapeut of holistische dierenarts wanneer er sprake is van pijn, revalidatie door operatie of gedragsmatige blokkades.
  • Het met de dierenarts te bespreken of medicatie of onderzoek eventueel een optie is.
  • Een afspraak te maken met een gedragstherapeut die kan helpen bij gedragsproblemen veroorzaakt door stress. Een masseur kan nog beter resultaat boeken als zij de oorzaak weet wat van de stress.
  •  Aanpassingen te doen in de leefomgeving van de hond.
  • De masseur zoveel mogelijk informatie verschaffen over de medische achtergrond van de hond. Soms mag en kan er namelijk niet gemasseerd worden. Een masseur is geen vervanging van een fysiotherapeut of dierenarts.

Samenvattend kan massage goed helpen bij stress.

  • Massage alleen is in sommige situaties niet voldoende.
  • Wanneer de onderliggende blokkade te heftig is, zal er ook gekeken moeten worden waar de stress vandaan komt en zal er hulp inschakelt moeten worden bij een specialist, gedragstherapeut of dierenarts.
  • Een goed opgeleide masseur verwijst door waar nodig is en werkt samen waar nodig is.
 © copyright 2021, 4 Paws Motion, auteur Veronique Guit